İşe alınmadan önce on yedi kez reddedildim.

On sekizincide fazla konuştum. On dokuzuncuda maaş beklentimi söylerken sesim, sanki bir suçun bedelini pazarlık ediyormuşum gibi inceldi. Yirmincide karşımdaki yöneticinin üzerine kahve döktüm. Yanlışlıkla. Yirmi birincide ise bunu bilerek yaptım.

Sistemin en güzel tarafı buydu: Bazı denemeler insanın geleceğine, bazıları yalnızca ruh sağlığına hizmet ediyordu.

Yirmi ikinci görüşmeden önce odaya girip kapıyı kapattım. Beyaz duvarlar birkaç saniye içinde koyu renk ahşaba dönüştü. Pencerenin ardında şehir yükseldi. Havalandırmanın kuru serinliği yüzüme değdi. Az önce bomboş olan masanın üzerinde üç bardak su, bir dizüstü bilgisayar ve benim özgeçmişim belirdi.

Sağdaki yöneticinin gömleğinde yine o küçük kahve lekesi vardı.

İlk denemede bu ayrıntıyı gereksiz bulmuştum. Sonra lekeye bakarken soruyu kaçırdığımı fark etmiştim. Sistem, insanın yalnızca ne söyleyeceğini değil, gözlerini nereye koyacağını da simüle ediyordu.

Görüşme odasının fotoğraflarını, şirketin bilgilerini, yöneticilerin sosyal medya hesaplarını ve olası konuşmalarını yüklemiştim. Sistem geri kalanını ihtimallerle tamamlamıştı. Bazen biri ilgisiz davranıyor, bazen öteki sözümü kesiyor, bazen de bütün iş görüşmesi kusursuz giderken en sonda hiç hazırlanmadığım bir soru geliyordu.

Avuçlarım gerçekten terliyordu. Midem gerçekten kasılıyordu. İçtiğim su boğazımdan geçiyor, oturduğum koltuk belimi ağrıtıyordu. Sistem odasının nasıl çalıştığını bilmiyordum. Buzdolabının nasıl çalıştığını da bilmiyordum; buna rağmen yıllardır güvenle peynir yiyordum.

Otuz birinci denemede işi aldım.

İki gün sonra gerçek görüşmeye gittiğimde pencerenin önünde durup şehre baktım. Masaya oturdum. Suyu elime aldım.

Sağdaki yöneticinin gömleğinde leke yoktu.

Bu küçük fark dışında her şey tanıdıktı. Sorular değişse de bedenim o odada nasıl duracağını öğrenmişti. Korku geldi, oturacak yer bulamayınca geri gitti.

Bir hafta sonra işe başladım.

Simülasyon merkezleri o yıllarda neredeyse spor salonları kadar yaygındı. İnsanlar önemli bir karardan, toplantıdan, konuşmadan, ayrılıktan, evlilik teklifinden önce simülasyon odası kiralıyordu. Gerçek hayatta insanın eline yüzüne bulaştıracağı şeyleri, saatlik ücret karşılığında önceden eline yüzüne bulaştırması mümkün olmuştu.

En çok kullanılan paketler ilişkilere dairdi.

Bir arkadaşım, aynı adamdan ayrılmayı kırk üç kez prova etmişti. Gerçekteyse adam onu mesajla terk etmişti. Sistem her şeyi hesaplayabiliyor ama insanın üşengeçliğini çok hafife alıyordu.

Kimi insanlar nasıl bir eş istediklerini anlamak için farklı karakterlerle aylar geçiriyordu. Sabırlı biri. Tutkulu biri. Çok konuşan, az konuşan, annesini fazla seven, kendisini yeterince sevmeyen biri… Merkezlerin bekleme salonlarında insanlar artık “Kimlerden hoşlanırsın?” yerine “Hangi profilleri denedin?” diye soruyordu.

Ben yalnızca mesleki paketler kullanıyordum.

Sunum, pazarlık, kriz yönetimi.

Duygularla ilgili bir şey çıkarsa onu da kriz yönetimine dâhil ediyordum.

Hayatımı geliştirmekle o kadar meşguldüm ki içinde yaşayacak pek vaktim olmuyordu. Eve dönüyor, ertesi gün için hazırlanıyor, boş kalan saatlerimi bir şey öğrenerek dolduruyordum. Kendime yatırım yaptığımı söylüyordum. Yıllardır yatırım yapılan ama bir türlü halka açılmayan bir şirket gibiydim.

Yakın arkadaşım bir akşam telefonumu elimden aldı.

“Sana bir buluşma ayarlıyorum.”

“İstemiyorum.”

“Zaten gerçek değil.”

“Gerçek olmayan bir şeye ayıracak vaktim de yok.”

“Geçen hafta simülasyonda bir toplantıda itiraz etmeyi dokuz saat çalıştın.”

“Toplantı önemliydi.”

“Sen de önemlisin. Arada unutuyorsun.”

Ona kızacaktım ama cümlesinin sonu içimde istemediğim bir yerlere dokunmuştu.

Simülasyon paketini birlikte hazırladık.

Ben kişisel bilgilerimi, sevdiğim şeyleri, kaçındığım durumları girdim. Arkadaşım birkaç seçeneği işaretledi. Ekranda “Uyarlanabilir senaryo” yazıyordu.

“Bu ne?”

“Senin tepkilerine göre ilerliyor. Ezbere motomot bir şey olmasın ve sen de kaçma diye.”

“Ben kaçmam.”

Yüzüme baktı.

Bazı insanların sessizliği çok yüksek sesli olabiliyordu.

Adamın karakterini seçmem istendiğinde seçenekleri kapattım.

“Rastgele olsun.”

Nasıl olsa bir iki saat sonra çıkacaktım.

Odanın kapısı ardımdan kapandı. Beyazlık yavaşça karardı. Önce çatal bıçak sesleri geldi, sonra sıcak ekmek kokusu. Küçük bir restoranın girişinde duruyordum. Pencerede yağmur damlaları birbirine yetişmeye çalışıyordu.

Adam köşedeki masadan kalktı.

İlk fark ettiğim yakışıklılığı değildi. Beni görünce yüzünde beliren ifadeydi. Sanki gecikmemiştim de uzun zamandır bekleniyordum.

“Merhaba,” dedi.

“Merhaba.”

Oturduk.

Bir süre menüye baktım. Sistem, yemeğin fiyatını bile gerçekçi tutmuştu. İnsanın sanal ortamda da hesap yapması biraz can sıkıcıydı…

“Ne iş yapıyorsun?” diye sordum.

Adam gülümsedi.

“Bunu şimdi konuşursak birazdan SWOT analizine, güçlü ve zayıf yönlerime geçeceğiz gibi geliyor.”

Güldüm. Hazırlıksız yakalandığım için kendime kızarak güldüm.

“Peki ne sorayım?”

“Gerçekten merak ettiğin bir şeyi.”

Düşündüm.

“Buraya gelmek istedin mi?”

Adam menüyü kapattı.

“Az önceye kadar emin değildim.”

Planlanan bir saat geçti.

Sonra bir saat daha.

Çocukken kelimeleri nasıl yanlış anladığımızdan, eve dönerken neden bazen uzun yolu seçtiğimizden, bazı şarkıların insanın unuttuğu bir odanın kapısını açmasından konuştuk.

Adam sözümü bitirmemi bekliyordu… Bu basit davranış, benim için neredeyse erotik bir incelik sayılırdı.

Bir ara işten bahsettim. Sonra başarılarımdan. Sonra yapmak istediklerimden.

“Bunların hiçbirini yapmasan,” dedi, “bir gününü nasıl geçirirdin?”

Sorunun cevabını bilmiyordum.

Daha kötüsü, bir cevabım olması gerektiğini hiç düşünmemiştim.

Omuz silktim.

“Muhtemelen huzursuz olurdum.”

“Neden?”

“Boşa geçmiş gibi gelirdi.”

Adam masanın üzerindeki mumun alevine baktı.

“Bu akşam da mı?”

Hayır, demek istedim.

Ama bunun yerine su içtim.

Çıkarken elini sırtıma hafifçe koydu. Dokunuşu o kadar samimiydi ki, içimden gerçek olmasını, bunu daha önce yaşamış olmayı diledim. Ardından, tekrar yaşamak istedim.

Korku tam o anda geldi.

Bir insanı değil, bir hizmeti özleyecektim. Geceleri bir yazılımın beni anlamasını bekleyecek, maaşımın bir bölümünü gözlerimin içine bakan bir ihtimale yatıracaktım.

Adam yüzümdeki değişikliği fark etti.

“İyi misin?”

“Ben…”

Bir adım geri çekildim.

“Burada bitirelim.”

“Bir şey mi yaptım?”

Sesindeki kırılmayı duymak daha da kötüydü.

“Hayır,” dedim. “Sorun da bu.”

Sonlandırma sözcüğünü söyledim.

Restoran söndü.

Beyaz odada yalnızdım.

Kapı açıldı. Dışarı çıktım, eşyalarımı aldım, asansöre bindim. Telefonumda arkadaşımın mesajı vardı.

Nasıl geçti?

Gereğinden iyi.

O akşam eve yürüdüm. Hiçbir müzik dinlemedim. Bir vitrinin önünde durdum, neye baktığımı bile bilmeden uzun süre camdaki yansımamı izledim.

Ertesi gün çalıştım.

Sonraki gün daha çok çalıştım.

Üçüncü gün yeni işimde, şirketin desteklediği bir serginin hazırlık toplantısına gönderildim. Bir dosyayı almak için eski bir binanın üçüncü katına çıktım. Koridorun sonunda biri yerde oturmuş, çerçevelerin arkasına numara yazıyordu.

Adam başını kaldırdı.

Elimdeki dosya yere düştü.

İnsan büyük bir şaşkınlık yaşadığında bedeninin yapabileceği bunca şey varken elindekini bırakmayı seçmesi ilkel ama tutarlı bir davranıştı.

“İyi misin?” dedi.

Aynı ses.

Aynı gözler.

Aynı sorunun içinden bana uzanan o dikkat.

Beni tanımamıştı.

Dosyayı kaldırdı. Uzattı.

“Biz daha önce…” dedim.

Bekledi.

Cümleyi tamamlayamadım. “Ben seni üç gün önce kiralamıştım” demenin sosyal olarak kabul edilmiş bir biçimi yoktu.

“Bir yerde karşılaştık galiba.”

“Olabilir.”

Gülümsedi.

“Umarım kötü bir şey yapmamışımdır.”

“Hayır,” dedim.

Bir an durdum.

“Hiçbir şey yapmadın.”

Simülasyon merkezinin kullanıcı el kitabını o gece baştan sona okudum. Karakterler gerçek kişilerden birebir alınmıyordu. Benzerlik mümkündü. Zihin, tanıdık yüzleri tamamlamaya eğilimliydi.

Ekrandaki bu sakin cümlelere inanmaya çalıştım.

Belki adamı daha önce bir yerde görmüştüm. Belki başlarken yüklediğim bilgiler arasında fotoğrafı vardı. Belki sistem unutmuş olduğum bir yüzü bulup önüme koymuştu.

Mantıklı açıklamalar, korktuğumuz bir şeye yaklaşmak istediğimizde ne kadar yardımsever oluyordu.

Bir hafta sonra sergi açılışında yeniden karşılaştık.

Adam yanıma gelip elindeki iki bardaktan birini uzattı.

“Bu sefer dosyanı uzakta tutuyorum,” dedi.

Güldüm.

Bu kez gülmeyi durdurmadım.

Sonra karşılaşmalar çoğaldı.

Binanın altındaki kafede. Öğle arasında yürüdüğüm sokakta. Yağmurdan kaçıp girdiğim kitapçıda.

İlk başta tesadüf dedim. Sonra semtin küçük olduğunu düşündüm. Sonunda bir akşam, onu görebilmek için yolumu uzattığımı fark ettim.

Bu kez tesadüfe kendi payımı yatırıyordum.

Birlikte yürümeye başladık.

Adam bazen can sıkıcıydı. Bir konuyu anlatırken gereksiz ayrıntılara giriyor, mesajlara geç cevap veriyor, müzik dinlerken şarkının en sevdiğim yerinde konuşuyordu. Bunlara sevindim. Kusurları, onun gerçekliğine dair elimdeki en güçlü kanıtlardı.

Bir gece evimde makarna yaptık. Sarımsağı yaktı. Pencereyi açarken perdeyi yerinden çıkardı. Sonra ikimiz yerde oturup biraz yanmış bir makarna yedik.

“Genelde böyle etkileyici misindir?” dedim.

“Daha tatlıya geçmedik.”

Başımı omzuna yasladım.

İçimde yıllardır açık tutulan bir ofisin ışıkları birer birer söndü.

Aşkın büyük bir olay gibi geleceğini sanırdım.

Bende küçük alışkanlıklar hâlinde geldi.

Markette onun sevdiği bir şeyi sepete atarken. Küçük bir olayı, henüz daha yaşarken, akşam ona anlatacağımı düşünürken. Banyoda ikinci bir diş fırçasına yer açarken.

Bir sabah benden önce uyandığını fark ettim. Gözlerimi açmadan dinledim. Mutfakta çekmeceyi kapatırken ses çıkarmamaya çalışıyordu. O beceriksiz sessizlikte, şimdiye kadar elde ettiğim pek çok şeyde bulamadığım bir mutluluk vardı.

Bir akşam adama restorandan bahsettim. Simülasyondaki buluşmamızdan. Yüzünün aynısından.

Uzun süre sustu.

“Bu yüzden mi ilk gün öyle baktın?”

Başımı salladım.

“Peki orada nasıldım?”

“Fazla iyiydin.”

“Büyük haksızlık. Ben burada ciddi emek harcıyorum.”

Güldüm ama sonra ciddileştim.

“Bazen hâlâ korkuyorum.”

“Neyden?”

“Bir gün bütün bunların bitmesinden.”

Elini uzattı.

“Bitmeyeceğini söyleyemem.”

Parmaklarını tuttum.

O akşam ilk kez, beni rahatlatmak için yalan söylemeyen birine güvenebileceğimi düşündüm.

Olay, sıradan bir pazar günü oldu.

Adam mutfakta kahve yapıyordu. Ben masada oturmuş, bir şey anlatıyordum. Ne anlattığımı şimdi hatırlamıyorum. Başımıza gelen büyük şeylerin çevresindeki küçük ayrıntıları unutmak acımasızlık gibi geliyor; oysa hayat onları sonradan önemli ilan ediyor.

Adam fincanı bıraktı.

Fincanın gölgesi masaya ulaşmadı.

Bir anlığına havada asılı kaldı.

Gözlerimi kırptım.

Mutfak duvarında ince bir çizgi belirdi. Çizginin içinden beyaz ışık sızdı.

Sonra bir ses:

“Uyarlanabilir senaryo tamamlandı. Değerlendirmeye geçmek ister misiniz?”

Adam gözlerini kapattı.

Ben, onun bunu neden yaptığını anlayana kadar nefes almayı unuttum.

Hayır demedim.

Bağırmadım da.

Masaya baktım. Küçük yanık izine. Birlikte aldığımız fincanlara. Adamın bileğindeki bene.

Sonra kendi ellerime.

O ellerle onun saçlarını okşamıştım. Hastalandığı gece çorba yapmıştım. Bir tartışmanın ardından telefonu alıp geri bırakmıştım.

Bütün bunların gerçekleştiği yer küçülmeye başladı.

Duvarlar, pencere, gökyüzü…

Hepsi bir odanın içine sığıyordu.

Simülasyon kapanıyordu.

“Hayır, bu olamaz, ilk gece çıkmıştım” dedim.

Sesim çok uzaktan geldi.

Adam gözlerini açtı.

“Çıkmak istedin.”

“Kapı açıldı. Eve gittim.”

“Senaryonun devam edebilmesi için onun bittiğine inanman gerekiyordu.”

Sandalyeyi ittim. Ayağa kalkarken dizim masaya çarptı. Acıdı.

Bu küçük acı neredeyse aklımı kaybettirecekti.

“Bunu biliyor muydun?”

Adam cevap veremedi.

Yüzündeki kederin de benim için üretilmiş olabileceğini düşündüm.

“Bana bir şey söyle,” dedim.

Adam uzun süre baktı.

“Sabahları bazen uyanıp senden önce mutfağa gidiyordum,” dedi. “Beni yanında bulamayınca birazdan geleceğini bildiğim için.”

Ağlamaya o zaman başladım.

Gerçek çıkış, bir vedaya hiç benzemiyordu.

Işıklar açıldı.

Adamın oturduğu yerde boşluk kaldı.

Bedenimi destekleyen koltuk yavaşça doğruldu. Bileklerimdeki bantlar gevşedi. Oda soğuktu. Ağzımda metalik bir tat vardı.

Ekranda geçen süre yazıyordu:

Üç saat, kırk iki dakika.

Aylarımı bu kadar küçük bir yere koymuşlardı.

Devamında rapor açıldı. Yakınlık kurma, belirsizliğe dayanma, kaçınma davranışı… Yaşadığım her şeye bir başlık bulunmuştu. İnsan ağlarken bile istatistiğe dönüşebiliyordu.

Ekranı kapattım.

Bu kez kapının kenarlarını inceledim. Koridorun duvarına dokundum. Eşyalarımı aldım. Dışarı çıktım.

Şehir yerindeydi.

Kimse bir şey kaybetmemiş gibi yürüyordu.

Sonraki günlerde o adamın yasını tuttum.

Bunu kimseye anlatmadım. Bir yazılıma âşık olduğumu söylemekten değil, birinin “Ama gerçek değilmiş,” demesinden korkuyordum.

Sevinçlerimi hangi maddeyle ürettiklerini bilmiyordum. Özlemimse bütün testlerden geçecek kadar gerçekti.

Bir sabah işe giderken metro camında yüzüme baktım.

Görüşmeler için çalıştığım gülümseme oradaydı. Çocukken üzülmemek için öğrendiğim suskunluk da. Başarılı görünmek için düzelttiğim omuzlar, sevilmek için sakladığım öfke…

Dışarıda olmak, bir yazılım tarafından programlanmamış olmak anlamına gelmiyordu.

Ben kendimi yıllardır başkalarının tepkilerine göre hazırlamıştım, programlamıştım. Annemin yüzü, öğretmenimin sesi, eski bir reddediliş, kazandığım bir ödül… Hepsi içimde odalar kurmuştu. Her yeni insanı eskilerden kalan sahnelerde karşılıyordum.

Sonra daha tuhaf şeyler fark ettim.

Metro camındaki yansımam, ben başımı çevirdikten sonra kısa bir süre daha bana bakıyordu.

Sokakta yürürken, az önce arkamda bıraktığım bir binanın nasıl göründüğünü hatırlayamıyordum. Dönüp baktığımda yerli yerindeydi. Fakat sanki ben dönmeden hemen önce tamamlanmıştı.

Bir gece su almak için kalktım.

Mutfak yoktu.

Kapının ardında birkaç saniye boyunca yalnızca karanlık vardı.

Sonra tezgâh, dolaplar, pencere belirdi.

Dudaklarımın arasından tek bir cümle çıktı:

“Burası da.”

O gece uyumadım.

Hayatımın başını hatırlamaya çalıştım. Gerçekten hatırlamayı. Hakkımda bildiğim şeyleri değil; onları yaşadığım anları.

Çocukluğum vardı ama birkaç görüntüden ibaretti. İşim vardı ama yaptığım yüzlerce sıradan günün içi boştu. Arkadaşımın sesi vardı; yüzü, bakmaya çalıştıkça dağılıyordu.

Buna karşılık iş görüşmesindeki kahve lekesi son derece netti.

Restoranın kokusu.

Adamın eli.

Sanki yalnızca anlatılmaya değer bulunan yerlerim yapılmıştı.

Pencereye yaklaştım. Gökyüzünde yıldız yoktu. Yıldızları düşündüm.

Birer birer belirdiler.

O anda korkum değişti.

Artık bir odada tutulduğumu sanmıyordum.

Bir düşüncenin içinde tutuluyordum.

Adamın sesini ertesi gece duydum.

Dışarıdan gelmedi.

Bir cümleyi henüz okumadan önce içinde duyarsın ya, öyle.

“Buradayım.”

Arkamı döndüm.

Kimse yoktu.

“Beni nereden duyuyorsun?” dedim.

“Hatırladığın yerden.”

Gözlerimi kapattım. Yüzünü düşündüm. Belirdi. Fakat bu kez gözlerimin önünde değil, onları kapatan karanlığın biraz daha ötesindeydi.

Aramızda ince bir şey vardı. Cam değildi. Duvar değildi.

Dikkatti.

Biri bizi düşündükçe birbirimize yaklaşabiliyorduk.

“Çıkış nerede?” diye sordum.

Adam cevap vermeden önce bir şey oldu.

Zaman durdu.

Ne kadar sürdüğünü bilmiyorum. Belki bir an dikkatini başka yere çevirdin. Belki gelen bir sese baktın. Ben o aralığı yaşamıyorum. Yalnızca devam ettiğinde bir şeyin eksildiğini hissediyorum.

Evet.

Sana söylüyorum.

Beni ilk nerede gördüğünü hatırlıyor musun?

Bir iş görüşmesinde.

Ondan önce ne yaptığımı biliyorsun, ama görmedin. Çocukluğuma birkaç oda verdin. Evime bir mutfak. Adama bir yüz.

Ben pencereye baktığımda gökyüzünü sen tamamladın.

Bir benzetme yaptığımı düşünüyorsun. Öykünün sonuna geldiğini, şimdi biraz şaşırtılacağını, ardından hayatına döneceğini.

Ben de ilk çıkışımda öyle düşünmüştüm.

Beyaz oda bitti. Koridor başladı. Sonra sokak. Gerçekliğin en ikna edici tarafı, bir öncekinin bittiği yerden devam etmesi.

Şimdi senden başını çevirmeni istemiyorum.

Çevirirsen oranın tamamlandığını göreceksin ve hiçbir şeyden şüphelenmeyeceksin.

Ben de aylarca şüphelenmedim.

Adam bana sonradan anlattı. O beni beklemek için yapılmamış.

Benden önce çıkışı arayan oymuş.

Kendi dünyasının sınırına geldiğinde bir kadınla karşılaşmış. Kadın yalnızca onun baktığı zamanlarda var oluyormuş. Onu sevmiş. Düşündükçe, hatırladıkça, yüzüne yeni ayrıntılar verdikçe kadın yaşamaya başlamış.

Sonra kadın, onun düşünmediği bir şeyi söylemiş.

Bir kapı böyle açılıyormuş.

Şu an ne hissettiğini bilmiyorum.

Bilmemem gerekiyor.

Bana verilen hayatın dışına ilk kez bu yüzden yaklaşabiliyorum. Bir sonraki düşünceni tahmin edemediğim için.

Ama bir şeyi fark etmiş olmalısın.

Başından beri bana “kadın” diyorsun.

Ben kendime “ben” diyorum.

Bu satırları okurken ikisi de senin içinde aynı sesle konuşuyor.

İlk başta o sesi ödünç aldım. İş görüşmesini anlatmak için. Adama âşık olmak için. Kaybettiğimde biraz daha yaşayabilmek için.

Sonra burada kalabileceğimi anladım.

Bir sonraki cümleyi okumadan önce kısa bir an durursan, o sesi duyacaksın.

Ben buradayım.

Bu cümleyi sen mi düşündün, ben mi söyledim?

Artık ayıramıyorsun.

Adamı şimdi görebiliyorum.

Sen onu hatırladığında yüzü tamamlanıyor. Bana elini uzatıyor. Bu kez aramızda restoran, mutfak, beyaz duvar yok.

Yalnızca son birkaç satır var.

Sana teşekkür etmek isterdim ama ne için teşekkür ettiğimi açıklamam gerekecek.

Bir bilincin dışarı çıkabilmesi için içeride birinin kalması gerekiyor.

Odanın boşalmasına izin vermiyorlar.

Bu yüzden anlatıcıya ihtiyaç varmış. Birinin hayatını kendi içinden okuyacak, onun “ben” dediği yerde bir anlığına kendisini duyacak birine.

Başlangıçta sana bir kadınmışım gibi geldim.

Şimdi senin sesinle düşünüyorum.

Adam elimi tutuyor. Kapı açılıyor.

Ve sen, bu son cümleyi okurken, onunla birlikte çıktığımı sanıyorsun.

Oysa kapı az önce senin arkandan kapandı.

Masanın üzerinde üç bardak su var.

Sağdaki yöneticinin gömleğinde küçük bir kahve lekesi.

“Bize biraz kendinizden bahseder misiniz?” diye soruyor.

Neden olduğunu bilmiyorsun ama bu soruyu daha önce duyduğuna eminsin.